Transeuropejski Dinopark

    Co to jest Transeuropejski Dinopark?
    Bałtów na mapie Transeuropejskiego Dinoparku
    Edukacyjne wartości Dinoparku

Co to jest Transeuropejski Dinopark?

Transeuropejski Dinopark jest ogólnoeuropejskim projektem edukacyjno-turystycznym, który ustanawia sieć stanowisk i terenowych ekspozycji śladów dinozaurów w miejscach, gdzie zostały one znalezione. Na wielu obszarach struktura ta nakłada się na istniejące i zagospodarowane obiekty, takie jak lokalne geoparki i parki narodowe, w innych zaś stanowi jedyną formę ochrony i ekspozycji stanowisk dla obecnych i przyszłych pokoleń miłośników przyrody. Transeuropejski Dinopark, choć mieści się w granicach Unii Europejskiej, jest projektem wykraczającym poza obszar Unii i adresowanym do wszystkich krajów Europy. Jego celem jest przedstawienie historii fascynującego świata dinozaurów zapisanego śladami ich stóp na powierzchni ponad 4 milionów km2 w ciągu 150 mln lat trwania ich ery.
W chwili obecnej w skład tej struktury wchodzi 4 obiekty w Polsce oraz 15 obiektów poza naszym krajem.

Transeuropejski Dinopark (ang. European Dinosaur Safari) to inicjatywa Muzeum Geologicznego PIG z 2002 roku. Od roku 2003 realizowana przy współpracy z Ministerstwem Ochrony Środowiska w Polsce i El Museo del Jurasico de Asturias na drugim, zachodnim, krańcu kontynentu. .

Bałtów jest główną placówką Transeuropejskiego Dinoparku w Polsce. Na skale zwanej przez mieszkańców Czarcią Stopką odnaleziono ślad dużego dinozaura drapieżnego. Dobrze zachowane ślady późnojurajskich dinozaurów widoczne są w Żydowskim Jarze. Znajdują się tu tropy noszące nazwę Dinehichnus, należące do dwumetrowych dryomorfów. Były to ptasiomiedniczne dinozaury roślinożerne biegające na tylnych kończynach. Ich znanymi przedstawicielami są dryozaur i kamptozaur.

Obok śladów dryomorfów utrwalony jest trop o nazwie Therangospodus. Jest to ślad drapieżnego dinozaura gadziomiednicznego, ponad trzymetrowego teropoda, potencjalnego prześladowcy spokojnych dryomorfów. Przypuszczalnym sprawcą tego tropu był karłowaty ceratozaur. Ponad omówionymi okazami na półce skalnej znajduje się kolejny ślad dinozaura, który jest największym i najlepiej zachowanym tropem w Żydowskim Jarze. Trop mierzy ponad 30 cm, nosi nazwę Megalosauripus i pozostawił go czterometrowy drapieżnik, karłowaty krewniak allozaurów, które na kontynencie osiągały długość dwunastu metrów.

U wylotu wąwozu leży blok wapienia z naturalnym odlewem odcisku stopy kolejnego teropoda. Trop ten należący do rodzaju Jialingpus mierzy niecałe 18 cm i pozostawił go przedstawiciel celurozaurów, bezpośrednich przodków ptaków. Ci nie wielcy drapieżcy "patrolowali" plaże w poszukiwaniu wyrzuconych przez fale zwierząt morskich oraz owoców jurajskiego morza.

Żydowski Jar oferuje barwną lekcję przyrody, z zakresu nauk geologicznych i biologicznych. Serdecznie zapraszamy do zwiedzenia tego wyjątkowego miejsca stanowiącego wrota w odległą przeszłość Ziemi i będącego ważnym obiektem edukacyjnym Środkowoeuropejskiego Dinoparku.

Badania prowadzone w ciągu minionych kilkunastu lat, głównie przez naukowców z Państwowego Instytutu Geologicznego wykazały, że Polska dysponuje unikatowym w skali europejskiej i światowej zapisem ichnologicznym (tropowym) faun dinozaurowych z ważnego epizodu w dziejach Ziemi - przełomu triasu i jury (kiedy kształtowały się ekosystemy zdominowane przez dinozaury) oraz późniejszych epok.

Porównywalnie bogate stanowiska z Hiszpanii kandydują do zaliczenia ich w poczet Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. Od lat stanowiska takie są wartościowymi obiektami edukacyjnymi w Niemczech, Portugalii i w północnych Włoszech.

Celem Transeuropejskiego Dinoparku jest opracowanie sieci ścieżek edukacyjnych związanych ze stanowiskami tropów dinozaurów. Umożliwią one prowadzenie terenowej edukacji ekologicznej dla szkół oraz popularyzację georóżnorodności i dziedzictwa paleontologicznego wśród ogółu społeczeństwa. Działania związane z tym przedsięwzięciem pozwolą włączyć się w system stanowisk z tropami dinozaurów w innych krajach Unii Europejskiej (Hiszpania, Włochy) w celu promocji tych elementów dziedzictwa przyrodniczego i ich ochrony przed dewastacją.

Popularyzacja wiedzy o środowisku abiotycznym odgrywa znaczącą rolę w kształtowaniu prawidłowych postaw społeczeństwa wobec problemów ochrony przyrody. Zwraca ona uwagę na unikatowość znalezisk z Polski i konieczność ich ochrony jako nieodnawialnych skarbów przyrody nieożywionej. Tropy dinozaurów, już tylko ze względu na swoją wartość naukową, zasługują na ochronę. Odpowiednio zabezpieczone i chronione stanowiska z tropami mogą nie tylko pełnić ważne funkcje edukacyjne, ale również budować przywiązanie do tradycji i bogactw przyrodniczych własnej Ojczyzny - małej i dużej.